Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao cùng một chiếc điện thoại, cùng một bối cảnh, nhưng video của người khác lại trông rất “nghệ thuật” và chuyên nghiệp, trong khi video của bạn lại rối rắm và nhàm chán không?
Bạn xem thêm:
- 7 Kỹ Thuật Quay Phim Bằng Điện Thoại
- Hướng Dẫn CapCut A–Z: Quy trình 7 bước Dựng Video Đẹp – Nhanh
- Setup Ánh Sáng Quay Video Bằng Điện Thoại: 5 Mẹo Pro
Bí mật nằm ở Bố Cục (Composition).
Bố cục là cách bạn sắp xếp các yếu tố (chủ thể, tiền cảnh, hậu cảnh) bên trong khung hình của mình. Nó là ngôn ngữ thị giác giúp bạn dẫn dắt ánh nhìn của người xem, truyền tải thông điệp và tạo ra cảm xúc.
Nhiều người mới bắt đầu thường mắc sai lầm khi chỉ giơ điện thoại lên và quay theo bản năng, không chú ý đến việc sắp xếp khung hình. Điều này dẫn đến những video lộn xộn, thiếu điểm nhấn và gây khó chịu cho người xem (như vấn đề “Rác trong khung hình” được đề cập ở Bài 8 của khóa học).
Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá 5 quy tắc vàng về bố cục trong quay phim bằng điện thoại, giúp bạn ngay lập tức nâng tầm chất lượng khung hình của mình.
Tại Sao Bố Cục Quay Lại Quan Trọng?
- Tạo sự chuyên nghiệp: Một bố cục tốt làm cho video của bạn trông chỉn chu và đáng tin cậy.
- Dẫn dắt sự chú ý: Nó giúp người xem biết họ nên nhìn vào đâu và tập trung vào điều gì.
- Tăng tính thẩm mỹ: Tạo ra sự cân bằng, hài hòa và chiều sâu cho khung hình.
- Kể chuyện hiệu quả hơn: Bố cục có thể truyền tải thông tin về mối quan hệ giữa các nhân vật hoặc tầm quan trọng của chủ thể.
5 Quy Tắc Vàng Về Bố Cục Quay Phim Bằng Điện Thoại
Quy Tắc 1: Quy Tắc Một Phần Ba (Rule of Thirds)
Đây là quy tắc kinh điển và quan trọng nhất trong nhiếp ảnh và quay phim.
- Khái niệm: Chia khung hình thành 9 phần bằng nhau bởi 2 đường kẻ dọc và 2 đường kẻ ngang (hãy bật chế độ Lưới/Grid trên điện thoại của bạn).
- Ứng dụng:
- Đặt chủ thể chính vào các điểm giao nhau của các đường kẻ (gọi là điểm mạnh), thay vì đặt ở chính giữa khung hình.
- Khi quay người (vlog, phỏng vấn), hãy đặt mắt của chủ thể nằm trên đường kẻ ngang phía trên.
- Khi quay phong cảnh, đặt đường chân trời nằm trên đường kẻ ngang phía trên hoặc phía dưới, tránh đặt ở giữa.
Quy Tắc 2: Khoảng Trống Trên Đầu (Headroom)
Headroom là khoảng không gian từ đỉnh đầu của chủ thể đến cạnh trên của khung hình. Việc kiểm soát Headroom rất quan trọng khi quay người.
- Sai lầm phổ biến: Để khoảng trống trên đầu quá nhiều (khiến chủ thể trông nhỏ bé, lọt thỏm trong khung hình) hoặc quá ít (khiến đầu chủ thể gần chạm vào cạnh trên, tạo cảm giác chật chội, bức bối).
- Ứng dụng: Giữ một khoảng Headroom vừa phải. Quy tắc 1/3 (đặt mắt ở đường kẻ ngang trên) thường sẽ tự động tạo ra mức Headroom chuẩn.
Quy Tắc 3: Hướng Nhìn/Khoảng Trống Dẫn Dắt (Lead Room / Nose Room)
Khi chủ thể đang nhìn hoặc di chuyển về một hướng nào đó (không nhìn thẳng vào camera), bạn cần để lại một khoảng trống ở phía trước hướng nhìn/di chuyển của họ.
- Khái niệm: Khoảng trống này được gọi là Lead Room hoặc Nose Room.
- Tại sao quan trọng? Nó tạo cho người xem cảm giác rằng chủ thể có không gian để “thở” hoặc di chuyển vào, làm cho khung hình cân bằng và tự nhiên hơn.
- Ứng dụng: Nếu chủ thể nhìn sang trái, hãy đặt họ ở bên phải khung hình (theo quy tắc 1/3) và ngược lại.
Quy Tắc 4: Tạo Chiều Sâu (Depth) – Tiền Cảnh, Trung Cảnh, Hậu Cảnh
Camera điện thoại thường có cảm biến nhỏ, khiến hình ảnh dễ bị “phẳng” (flat). Để video của bạn trở nên điện ảnh và chuyên nghiệp hơn, bạn cần tạo ra chiều sâu cho khung hình.
- Khái niệm: Một khung hình có chiều sâu thường bao gồm 3 lớp: Tiền cảnh (Foreground), Trung cảnh (Midground – nơi chủ thể chính ở), và Hậu cảnh (Background).
- Ứng dụng:
- Thêm tiền cảnh: Đặt một vật thể nào đó ở gần camera, nằm ngoài vùng lấy nét (ví dụ: một nhành cây, một tách cà phê, góc bàn). Vật thể này sẽ tạo ra lớp tiền cảnh, giúp tăng chiều sâu và sự thú vị cho khung hình.
- Sắp xếp hậu cảnh: Đảm bảo hậu cảnh gọn gàng, không lộn xộn. Đặt chủ thể cách xa hậu cảnh một chút để tạo sự tách biệt.
Quy Tắc 5: Đường Dẫn Dắt (Leading Lines)
Sử dụng các đường nét tự nhiên trong bối cảnh để hướng ánh nhìn của người xem vào chủ thể chính.
- Khái niệm: Đường dẫn dắt có thể là bất cứ thứ gì: con đường, hàng rào, đường ray xe lửa, hoa văn trên sàn nhà, hoặc cạnh bàn.
- Ứng dụng: Đặt máy quay sao cho các đường nét này bắt đầu từ các góc của khung hình và hội tụ về phía chủ thể chính. Điều này tạo ra một hiệu ứng thị giác mạnh mẽ, thu hút sự chú ý và tăng chiều sâu cho video.
Làm Sao Để Thành Thạo Các Quy Tắc Bố Cục Này?
Việc đọc và hiểu các quy tắc bố cục là bước đầu tiên. Nhưng để biến chúng thành phản xạ tự nhiên khi cầm điện thoại lên quay, bạn cần sự thực hành và hướng dẫn bài bản.
Tự học về bố cục có thể gặp khó khăn vì đây là lĩnh vực liên quan đến cảm quan thẩm mỹ. Bạn có thể không nhận ra khung hình của mình đang sai ở đâu và cần điều chỉnh như thế nào.
Nếu bạn muốn có một lộ trình rõ ràng để nắm vững tư duy hình ảnh và kỹ thuật bố cục một cách nhanh chóng và hiệu quả, tôi khuyên bạn nên tham khảo khóa học “Quay + Edit VIDEO & Lên Kịch Bản từ Smartphone“.
Khóa học này dành sự chú trọng đặc biệt đến việc xây dựng nền tảng bố cục cho học viên. Các bài giảng cụ thể như Sắp Xếp Chủ Thể (Bài 7), Rác Trong Khung Hình (Bài 8), Kiểm Soát Khung Hình (Bài 10), và Bố Cục Cơ Bản (Bài 37) sẽ cung cấp cho bạn kiến thức trực quan và các bài tập thực tế để làm chủ các quy tắc vàng này.
Kết Luận
Bố cục là nền tảng của một video đẹp và chuyên nghiệp. Bằng cách áp dụng 5 quy tắc vàng: Quy tắc 1/3, Kiểm soát Headroom, Lead Room, Tạo chiều sâu, và Đường dẫn dắt, bạn có thể ngay lập tức cải thiện chất lượng khung hình của mình khi quay phim bằng điện thoại. Hãy thực hành thường xuyên để biến những quy tắc này thành bản năng sáng tạo của bạn.